Algemeen
Zodra het licht aangaat, schieten ze weg: de zogenoemde franjestaarten. Dit is een verzamelnaam voor onder andere het zilvervisje, ovenvisje en papiervisje. Het zijn kleine, snel bewegende insecten die zich voornamelijk binnenshuis ophouden.
Hoewel het zilvervisje en het ovenvisje meestal relatief onschuldig zijn, kan het papiervisje aanzienlijke schade veroorzaken. Deze soort is bezig aan een duidelijke opmars en staat bekend als moeilijk te bestrijden, met name in woningen, kantoren, bibliotheken en archieven.
Verschillen tussen de soorten
Papiervisje
Het papiervisje gedijt het best in warme, droge ruimtes en kan zich daar langdurig handhaven. Het voedt zich met cellulose, een stof die voorkomt in papier, karton en boeken. Hierdoor vormt het een groot risico voor archieven, bibliotheken en particuliere boekencollecties.
Kenmerken:
- Voorkeurstemperatuur: circa 37 °C
- Leeft vooral op warme, droge plekken (bijvoorbeeld boekenkasten, achter cv-installaties)
- Relatief langzame voortplanting
- Levensduur tot wel 8 jaar
- Schade aan papier en boeken staat vast
Door de verborgen leefwijze kan een aantasting lange tijd onopgemerkt blijven, terwijl ondertussen aanzienlijke schade ontstaat.
Ovenvisje
Ovenvisjes leven vooral op warme, niet te droge plaatsen met voldoende voedsel.
Kenmerken:
- Komt vaak voor in bakkerijen, restaurants en industriële omgevingen
- Ook te vinden nabij water- en heteluchtleidingen
- Donkere, enigszins harige structuur
- Eieren worden in groepjes afgezet in scheuren en kieren
- Levensduur: circa 2 jaar
Zilvervisje
Zilvervisjes komen voornamelijk voor op vochtige, warme en donkere plaatsen binnenshuis.
Kenmerken:
- Badkamers, keukens, aanrechtkastjes en bij afvoerleidingen
- Ook achter plinten en onder vloerbedekking
- Voedt zich onder andere met behangstijfsel en vochtig behangpapier
- Levensduur onder gunstige omstandigheden: meer dan 3 jaar
Uiterlijk en gedrag
- Wormvormig lichaam
- Lange voelsprieten en drie staartdraden
- Slangachtige kruipbeweging
- Kleur: parelmoer- tot zilvergrijs (ovenvisje donkerder)
- Overdag schuilend; vooral ’s nachts actief
- Zeer snel en lichtschuw
Afmetingen
- Papiervisje: tot circa 2 cm
- Zilvervisje en ovenvisje: kleiner
Schade en overlast
- Papiervisje: schade aan boeken, archieven, papier en karton
- Zilver- en ovenvisje: doorgaans beperkte schade, maar wel hinderlijk bij grote aantallen
Gezondheidsklachten door papiervisjes zijn (nog) niet wetenschappelijk vastgesteld, maar materiële schade is onmiskenbaar.
Preventie en wering
Effectieve preventieve maatregelen zijn sterk afhankelijk van de soort:
Algemene maatregelen
- Structureel en voldoende ventileren
- Temperatuur in huis bij voorkeur onder 22 °C houden
Zilvervisjes
- Verlagen van het vochtgehalte
- Ruimtes droog stoken en goed ventileren
Papiervisjes
- Nieuwe of tweedehands boeken zorgvuldig controleren
- Historische of waardevolle boeken tijdelijk opslaan in een zuurstofarme omgeving (1–4 weken)
Bestrijding
Bij overlast van papiervisjes is professionele bestrijding vrijwel altijd noodzakelijk.
Belangrijke aandachtspunten:
- Grondige inventarisatie van het probleem
- Vaak een ingrijpende behandeling nodig
- Lokale chemische behandeling is onvoldoende
- Behandeling van naastgelegen woningen of ruimtes is noodzakelijk voor succes
- Preventieve maatregelen om herbesmetting te voorkomen
Een professioneel plaagdierbestrijder beschikt over de kennis en middelen om de plaag effectief en duurzaam aan te pakken. Zonder gezamenlijke aanpak kan het papiervisje een hardnekkige en terugkerende plaag vormen.
Wilt u toch zelf de zilvervisjes verdelgen? Klik hier voor onze webshop, met spullen die wij zelf ook gebruiken.